Mục lục
Giới thiệu tình trạng máy hàn Riland 250 mất nguồn 24V
Mô tả sơ bộ
Hôm nay tôi có nhận được chiếc máy hàn riland nhái này, các bạn có thể xem ảnh bên dưới:
Nó được bán với giá 2tr1 trên shopee, cấu hình 3 bo đầy đủ linh kiện nhưng thiết kế với linh kiện kém và rẻ tiền nên không bền và nó đã quay đầu về tôi để bảo hành giúp khách.
Nhận máy thì tôi có cắm điện 220VAC và quạt có quay (do nó sử dụng quạt 220V) nhưng không có đèn led hiển thị mặt ngoài và tôi cắm qua bóng chống chập mà đèn sáng chứng tỏ máy đang có vấn đề bên trong, cụ thể là chập tải đường 300VDC nên không có nguồn 24 và làm bóng chống chập sáng lên.
Hiện tượng cụ thể
Tôi tháo máy ra và kiểm tra bằng mắt thường thì thấy khu vực nguồn 24V đã có dấu hiệu chọc ngoáy của thợ khác.
Nhìn kỹ hơn thì thấy trên bo mạch điều khiển của nguồn 24V thì con trans 8050 đã vỡ toác và điện trở lấy mẫu dòng điện ở chân S mosfet nguồn đã cháy đen.
Để chắc chắn hơn thì tôi đã tháo jump nối giữa nguồn 24V và nguồn công suất ra để kiểm tra lại.
Sau khi tách ra thì đo bằng đồng hồ vạn năng ở tại 2 chân cấp nguồn 300VDC cho khối công suất không thấy chập, đo ở jump cấp nguồn cho phần 24V cũng không chập nhưng đo GS của mosfet nguồn thì đã thông nhau về 2 ôm nên chốt luôn lỗi phần này.
Tầm quan trọng của nguồn 24V
Nguồn 24V này sẽ là nguồn nuôi chính cho máy hàn Riland 250 này hoạt động, cụ thể hơn là:
- Cấp nguồn cho relay 24V để máy hoạt động hoàn toàn (vì ban đầu chưa có nguồn 24V thì máy chỉ được cấp nguồn thông qua 1 con PTC và 3 con NTC)
- Cấp nguồn cho IC ổn áp 7812 giúp nuôi mạch điều khiển chính.
- Cấp nguồn cho IC 7815 để hiển thị dòng hàn.
- Cấp nguồn cho khối tiền khuếch đại vào công suất chính.
Đó là các công dụng chính của nguồn 24V trong máy này, nếu mất nguồn này thì máy không hoạt động luôn.
Thông tin khi tiếp nhận máy hàn Riland 250
Như đã nói bên trên, tôi sẽ mô tả sâu hơn một chút về chiếc máy hàn này sử dụng cấu hình:
- 12 mosfet công suất.
- 5 tụ nguồn 470uF 400V
- 3 biến áp lực
- 12 diode ngõ ra
- 2 cuộn kháng chống sốc.
- Nguồn 24V kiểu dao động nghẹt
Tình trạng khách báo là máy không có tín hiệu gì mặc dù cắm điện quạt vẫn quay
Kiểm tra sơ bộ vẫn có nguồn 300VDC vào đến khối công suất có nghĩa là:
- Cầu diode tốt
- Tụ nguồn DC bus vẫn tốt
- Công tắc, dây nguồn cũng vậy
Phân tích nguyên lý nguồn 24V
Nguồn 24V được tạo ra thông qua bộ nguồn xung trên bo công suất
Điện áp 300V sẽ đi qua điện trở mồi 510k 5W để tạo điện áp mồi ban đầu làm mosfet mở nhẹ và tạo dòng điện bên cuộn thứ cấp -> khi thứ cấp có điện thì sẽ tác động vào PC817 để điều chỉnh mosfet mở lớn nhỏ để tạo ra đủ nguồn 24V ổn định thì thôi.
Các linh kiện liên quan
Các bạn có thể xem sơ đồ bên dưới:
Vẫn là những linh kiện thông dụng như:
- Mosfet nguồn chính K3878 hoặc 9N90
- Diode chỉnh lưu tín hiệu 4148
- Zener 24V để ổn định điện áp đầu ra.
- PC817 để cách ly phần nguồn giúp chúng ta hàn không bị giật
- Biến áp xung cách ly
- các điện trở và tụ điện…
- Transistor 8050.
- và một vài linh kiện khác…
Quy trình kiểm tra thực tế
Bởi vì đã thấy nó nổ và cháy đen nên sẽ bỏ qua các bước đo đạc mà tiến hành thay linh kiện luôn. Cụ thể như sau:
- Do trước đó đã biết mosfet chập GS nên tôi tháo ra luôn, khi tháo ra cũng cẩn thận đo lại thì xác nhận là mosfet đã hỏng.
- Tiếp đến nhấc bo điều khiển nguồn 24V ra thay linh kiện thì tôi thấy:
- điện trở 2,2 ôm đã cháy.
- điện trở 510 ôm cũng đã cháy đen
- 1 con diode 4148 đã chết thông mạch.
- PC817 đã chập CE.
- Zener 8V2 cũng đã chập thông.
- Transistor 8050 đã chết chập và vỡ toác luôn.
Sau khi thay tất cả linh kiện trên thì tôi đã cấp nguồn 300VDC để thử nhưng vẫn chưa có 24V và bên thứ cấp vẫn im lìm.
Đo lại GS mosfet thì khi cấp nguồn thì có 5V sau đó nó tụt dần về 0.
Nghi ngờ điện áp hòi tiếp trên cuộn phụ không có nên quay ra đo lại trên bo điều khiển thì đúng là 2 chân nhận tín hiệu phản hồi từ cuộn hồi tiếp không thông do đứt mạch, cụ thể là bong 1 đường mạch ở chân biến áp xung.
Tôi quyết định câu dây thẳng từ chân biến áp về bo điều khiển vậy là xử lý xong.
Bạn nghĩ đến đây là xong sao? Không hề!
Tôi đã thử cấp nguồn 300VDC lại nhưng vẫn chưa có 24V, chỉ có khoảng 0,3V ở đầu ra. Nghi ngờ chập tải nên tôi đo 2 đầu diode nắn 24V thì thật bất ngờ là nó thông mạch luôn.
Tôi đã nhấc 1 chân diode ra để kiểm tra thì diode không chết mà đo + – của 24V vẫn thông nhau, tôi nhanh trí phi luôn nguồn 24V 10A do máy cấp nguồn tạo ra cấp thẳng vào tụ lọc nguồn 24V.
Chỉ 2 giây sau khi cấp nguồn, trên máy cấp nguồn báo ăn hơn 2A thì tôi nghe thấy 1 tiếng nổ bụp, thủ phạm đã xuất đầu lộ diện và đó chính là con 7812 vỡ toác dưới hình.
Sau khi thay 7812 mới thì cấp nguồn 300VDC vào và máy đã chạy ok, nguồn đo được như dưới hình, khoảng 25VDC.
Kinh nghiệm rút ra khi sửa nguồn 24V
Bệnh mất nguồn 24V này rất cơ bản và rất hay gặp trong công việc sửa máy hàn như thế này nhưng nếu không tỉnh và làm theo quy trình thì rất dễ bị máy hành cho tẩu hoả nhập ma luôn giống như thợ trước vậy :)).
Có thể họ đã thay mạch điều khiển và mosfet, thậm chí tháo cả biến áp để thay và làm bong mạch vẫn không ra được bệnh vì nguyên nhân ban dầu chỉ là chập 7812 dẫn đến mất nguồn.
Hãy nhớ trình tự kiểm tra tuần tự từ sơ cấp đến thứ cấp, từ điều khiển cho tới công suất thì pan bệnh nào cũng không thể làm khó được anh em!
Kết luận
Con máy hàn Riland 250 Fake này mất nguồn 24 ban đầu chỉ là lỗi nhẹ do chập 7812 nhưng do thiếu kiến thức nên thợ trước đã cày nát phần nguồn mà không ra bệnh, dẫn tới cháy nổ tùm lum.
Việc chẩn đoán đúng bệnh, đúng vấn đề sẽ giúp anh em tiết kiệm được thời gian sửa máy và tăng năng suất làm việc cao hơn.
Chúc anh em thành công trên con đường chinh phục kỹ thuật sửa máy hàn nhé!